اولین جستجوگر پیشرفته افغانستان ، چهارشنبه, 2 اسد , 1398

بوسه احمدشاه دُرانی بر درگاه امام رضا (ع)

احمدشاه ابدالی یا دُرانی که از او به عنوان بنیان‌گذار افغانستان نوین یاد می‌شود، پس از کشته شدن نادرشاه افشار، در قندهار تاج‌گذاری کرد و به قدرت رسید.
از آنجا که جانشین قدرتمندی برای نادرشاه وجود نداشت، فرماندهان و افرادی از اعضای خانواده‌اش، سرزمین‌های مفتوحه او را در قانون نانوشته‌ای که برخی مواقع با زور شمشیر نیز همراه بود، در اختیار گرفتند.
در این میان احمدشاه درانی جایگاه مخصوصی برای خود قایل بود که توقع داشت سایر حاکمان محلی از جمله فرمانروایان دهلی و غرب خراسان مثل مشهد و نیشابور از او اطاعت کنند.

بنابراین، احمدشاه در دوره زمامداری خود، 3 بار برای به اطاعت درآوردن بازماندگان نادرشاه، به مشهد مقدس و نیشابور لشکرکشی کرد که اولین لشکرکشی او در سال 1163 هجری انجام شد.
وی در این لشکرکشی‌ها ضمن قدرت‌ نمایی در برابر حاکمان محلی، ارادت خاصی به امام رضا(ع) نیز از خود نشان داد. چنانچه در مطلب «خواجه ربیع و ماجرای تاریخی آن» گذشت، احمدشاه در یکی از این لشکرکشی‌ها، به احترام امام رضا(ع) وارد محدوده مشهد نشد بلکه در منطقه خواجه ربیع اردو زد. وی بارها به زیارت امام هشتم (ع) آمد و «عتبه» و «درگاه» این امام را بوسید.
«محمود حسینی» واقعه ‌نگار احمدشاه و صاحب تاریخ «احمدشاهی» در صفحه 298 کتابش، حتی هدف از آمدن احمدشاه را به مشهد، فقط بوسیدن دروازه و درگاه امام رضا(ع) عنوان کرده است.

به هر حال شاه درانی که جایگاه برادر بزرگ‌تر را نسبت به سایر جانشینان نادرشاه افشار پیدا کرده بود، درباره تولیت و اداره آستان مقدس رضوی نیز اهتمام و توجه ویژه داشت. وی با صدور سه فرمان که به ترتیب در سال‌های 1168، 1170 و 1171 هجری قمری صادر نمود، بیش‌ از پیش توجهات مردم به خصوص اهل‌سنت را به اهمیت این مکان مقدس جلب کرد.

اصل فرمان‌های شاه درانی درباره تأييد و ابقای «ناظر»، «وكيل» و همچنین تعيين «متولی» برای آستان قدس رضوي است. فرمان نخست كه در 24 صفر سال 1168 هجری، در تأييد نظارت «ميرزا محمد رضی» بر امور اداری آستان قدس رضوی است. میرزا محمد كه پيش از اين نيز ناظر آستان قدس بود از طرف احمدشاه درانی در سمت خود ابقاء گردید.

سند دوم كه در رجب سال 1170 هجری صادر شده، درباره تعیین وکیل برای آستان قدس رضوی بوده است. در این فرمان، «میرزاعلی رضای ايشیك آقاسی» به عنوان وکیل در آستان قدس رضوی تعیین گردیده است. البته سمت‌های ناظر و وکیل برای آستان قدس در آن زمان رایج بوده که فعلاً ساختار و تشکیلات این آستانه، تغییر کرده است.

سند سوم و آخری نیز فرمان ديگری در خصوص ابقای «ملامحمد شریف خان» در مسند توليت آستان قدس رضوی است که در ربیع‌الاول سال 1171 هجری صادر شده است. اصل این سندها در بخش اسناد کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. این شمه‌ ای از توجه احمدشاه درانی به بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) و ارادت او به این امام رووف و مهربان بود که اکنون در سالروز شهادتش قرار داریم.

مرادی

مشاهده در منبع اصلی